Mevcut bir binanın deprem riski nasıl değerlendirilir?

Mevcut bir binanın deprem riski hakkında bilgi edinmek için farklı kapsamda yaklaşım kullanılabilir. Birincisi hızlı değerlendirme yöntemleridir. Bu yöntemlerde binanın kritik katından, genellikle zemin kattan, sınırlı sayıda ölçüm ve taşıyıcı sistem bilgisi toplanır. Kritik katın yaklaşık kapasitesi bölgenin deprem etkileriyle karşılaştırılarak bina için bir risk sınıfı belirlenir. Amaç, daha kısa sürede ve düşük maliyetle ön bilgi edinmek ve çok sayıda bina arasında inceleme önceliği oluşturmaktır. İkinci yaklaşım, Riskli yapı tespitidir. Saha incelemeleri, malzeme deneyleri ve hesaplar sonucunda yapının ilgili esaslara göre “riskli” olup olmadığı belirlenir. Bu çalışma, binanın deprem performansını ayrıntılı olarak tanımlamaz.

Üçüncü yaklaşım, Bina Deprem Yönetmeliği’ne göre deprem performansının değerlendirilmesidir. Binanın bütününü kapsayan bu çalışmada taşıyıcı sistem rölövesi hazırlanır; beton, donatı, temel ve zemin bilgileri araştırılır ve yapıya uygun analiz yöntemiyle hedeflenen performansın sağlanıp sağlanmadığı kontrol edilir. Hızlı değerlendirme yöntemleri bu ayrıntılı çalışmanın muadili değildir; ancak riskin derecelendirilmesi açısından pratik fayda sağlar. Yönetmelikteki performans koşullarını sağlamayan her binanın depremde tamamen göçmesi beklenmediğinden, binalar arasındaki risk farklarını görmek önemlidir. Güçlendirme veya yeniden yapım kararı ise ayrıntılı performans değerlendirmesi ve güçlendirme maliyetinin ortaya konulması sonrasında, yapıya özgü koşullar dikkate alınarak verilebilir.